Blog ma na celu popularyzację zagadnień związanych z zabytkową architekturą, krajobrazem kulturowym i problematyką ochrony, konserwacji oraz adaptacji obiektów zabytkowych.
Blog > Komentarze do wpisu

Wiadukt i podkop Talowskiego.

Wiadukt kolejowy wraz z tzw. „podkopem Talowskiego” powstał w latach 1896 – 1898 jako pierwsze w dziejach Krakowa dwupoziomowe skrzyżowanie szlaków komunikacyjnych. Realizacja wiaduktu wymusiła obniżenie jezdni ulicy Lubicz, tym samym wykonanie głębokiego podkopu. Przed wybudowaniem dwupoziomowego skrzyżowania, jedna z głównych ulic miasta, będąca istotnym traktem w kierunku Mogiły, krzyżowała się ze szlakiem kolejowym na jednym poziomie co było niezwykle uciążliwe i generowało niebezpieczeństwo wypadku.

Opracowanie projektu architektonicznego wiaduktu, podkopu i murów oporowych zlecono Teodorowi Talowskiemu. W efekcie powstało kunsztowne i nowoczesne jak na ówczesne krakowskie warunki rozwiązanie komunikacyjne.

Wiadukt posiada stalowe przęsło wsparte na 16 kamiennych kolumnach. Charakterystyczne są wysokie, ozdobne mury oporowe wykonane z piaskowca ciężkowickiego. Mur jest boniowany, przerywany kamiennymi ryzalitami w formie ozdobnych filarów, na których pierwotnie osadzone były gazowe latarnie. Po obydwu stronach jezdni znajdują się schody umożliwiające zejście do podkopu z poziomu placu dworcowego i chodników. Otwarcie wiaduktu zbiegło się z 50 rocznicą objęcia tronu przez Franciszka Józefa i z tej okazji na balustradzie umieszczone zostały  inicjały cesarza.

Ze względu na postępującą degradację obiektu w 2006 r. podjęto jego gruntowną modernizację. Prace objęły remont przęsła wiaduktu, odrestaurowanie zabytkowych murów oporowych, przywrócenie detali i historycznej kolorystyki balustrad. Na zwieńczenia kamiennych filarów, wprowadzono latarnie elektryczne imitujące znajdujące się tam pierwotnie oświetlenie gazowe. Dużym problemem było odrestaurowanie murów oporowych, które pod wpływem drążących kamienną powłokę soli zatraciły dawny walor. W tym celu konieczna była wymiana niektórych elementów, kompleksowy remont boniowania wraz z ozdobnym ryflowaniem kamienia. Ciekawym akcentem jest przywrócony na balustradzie monogram cesarza Franciszka Józefa. Ponieważ remont wymagał wymiany elementów kamiennych filarów, oryginalne cokoły wyeksponowano w formie „preparatu” obok schodów przy przęśle wiaduktu.

Za przywrócenie wysokich walorów architektonicznych i estetycznych wiaduktu, w kwietniu 2007 r. MPK S.A. zostało laureatem Konkursu Generalnego Konserwatora Zabytków  „Zabytek Zadbany”.
Inwestycja zdobyła też główną nagrodę w ogólnopolskim konkursie „Modernizacja Roku 2006”, w kategorii „Rewitalizacja Obszarów i Zespołów Urbanistycznych”.


Wiadukt Talowskiego

Historyczna pocztówka przedstawiająca budynek dworca, Plac Dworcowy i  fragment ozdobnych murów oporowych przy ul. Lubicz.

Wiadukt Talowskiego

Kolejna dawna pocztówka z podobnym motywem. Ponad murem oporowym widoczny wagon tramwaju wąskotorowego.

w

Obraz Stanisława Tondosa dokumentujący historyczny wygląd podkopu i wiaduktu.Widoczne gazowe latarnie i słup linii telegraficznej.

Wiadukt TalowskiegoWyremontowany wiadukt od strony wschodniej. W głębi budynek dworca. Na pierwszym planie charakterystyczny ozdobny cokół utrzymujący balustradę. (fot. P. Skucha, luty 2007 r.)

 

Wiadukt Talowskiego
Odrestaurowany kamienny cokół podtrzymujący (elektryczne) imitacje latarni gazowych.
(fot. P. Skucha, luty 2007 r.)

Wiadukt Talowskiego

Umieszczone na balustradzie wiaduktu monogramy cesarza Franciszka Józefa.(fot. P. Skucha, luty 2007 r.)

Wiadukt Talowskiego

Odrestaurowany mur oporowy przy wiadukcie. Widoczne charakterystyczne ryflowaneie kamieni, które przed remontem na skutek destrukcyjnego działania soli, było już miejscami nieczytelne. (fot. P. Skucha, grudzień 2009  r.)

Wiadukt Talowskiego

(fot. P. Skucha, grudzień 2009  r.)

Wiadukt Talowskiego

Ozdobny detal wieńczący narożnik schodów i chodnika w podkopie. (fot. P. Skucha, grudzień 2009 r.)


sobota, 30 stycznia 2010, zabytkowo

Polecane wpisy

  • Zabezpieczenie Willi Pod Berłem

    Nawiązując do materiału, który opublikowałem tutaj 8 września 2013 r. zamieszczam zdjęcie ojcowskiej Willi Pod Berłem wykonane 30 sierpnia 2014 r. Na skutek nag

  • Czujniki pęknięć

    Kościół w Helu został wybudowany w XV w. w stylu gotyckim. Od 1972 r. budynek jest siedzibą Muzeum Rybołówstwa – oddziału Centralnego Muzeum Morskiego w G

  • Twierdza Zamość cz. 1

    W Zamościu trwają intensywne prace związane z rewitalizacją oraz rekonstrukcją fortyfikacji bastionowo - kurtynowych otaczających Stare Miasto. W skali kraju je