Blog ma na celu popularyzację zagadnień związanych z zabytkową architekturą, krajobrazem kulturowym i problematyką ochrony, konserwacji oraz adaptacji obiektów zabytkowych.
O autorze
Zakładki:
KONTAKT: Piotr Skucha, e-mail: pskucha@wp.pl
Kopiowanie, publikowanie i wykorzystywanie treści zamieszczonych na niniejszym blogu bez wcześniejszej konsultacji z jego autorem jest absolutnie zabronione!
Kopiowanie zdjęć lub ich fragmentów bez zgody autora jest zabronione. USTAWA z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
ARCHITEKTURA MILITARIS:
CZASOPISMA:
DEFINICJE:
INSTYTUCJE:
KONSERWACJA ZABYTKÓW
PARKI KULTUROWE:
SKANSENY I MUZEA:
STRONY O ZABYTKACH:
STRONY PRZYJACIÓŁ I INNE GODNE POLECENIA:
URZĘDY:
WYBITNE POSTACIE:
ZABYTKI TECHNIKI:
ZABYTKOWA KOLEJ:

dwory i pałace

poniedziałek, 06 września 2010

Zamek w Bodzentynie powstał w połowie XIV w. z inicjatywy biskupa Bodzętego, który w 1355 r. przeniósł tu siedzibę dworu myśliwskiego z pobliskiego Tarczka. Na wzgórzu górującym nad doliną Psarki powstała wówczas budowla drewniana. Przed 1380 r. następca Bodzętego, biskup Florian z Mokrska wybudował gotycki zamek murowany - lokalną rezydencję biskupów krakowskich. W tym okresie średniowieczny Bodzentyn otoczono murami obronnymi, a zamek włączono w ich obwód. Według źródeł 19 czerwca 1410 r. na bodzentyńskim zamku gościł król Władysław Jagiełło. W 1413 r. miasto nawiedził pożar. W ramach odbudowy zniszczeń podjęto też kolejną przebudowę zamku. Wówczas w północnej części założenia dobudowano skrzydło mieszkalne. W XV w. z inicjatywy Fryderyka Jagiellończyka dobudowano skrzydło wschodnie. W XVI w. kolejni biskupi kontynuowali dzieło rozbudowy. W efekcie pod koniec XVI w. zamek przekształcono w kunsztowną rezydencję renesansową. W 1581 r. pracami budowlanymi kierował włoski architekt Jan Balcer. W XVII w. wybudowano skrzydło południowe. Ostatecznie w 1691 r. budowli nadano styl barokowy. Późniejsze prace polegały już na wykonywaniu doraźnych zabezpieczeń i remontów. W XVIII w. przy pracach wykończeniowych i zdobniczych pracował znany architekt Jan Fontana. W 1789 r. zamek w Bodzentynie przejęło państwo. Początkowo zamek był opuszczony następnie urządzono w jego wnętrzach spichlerz i szpital wojskowy, który funkcjonował do 1814 r . Później dawna rezydencja była już tylko niszczejącym pustostanem, choć w lepiej zachowanych i bardziej reprezentacyjnych wnętrzach okoliczna ludność urządzała zabawy. Stan techniczny niezabezpieczonych murów stale się pogarszał. Dodatkowo, mieszkańcy Bodzentyna zaczęli pozyskiwać z zamku budulec. W ciągu kilkudziesięciu lat opuszczony zamek zamienił się w regularną ruinę, którą w 1902 r. uznano za zabytek podlegający ochronie.

Z niegdyś świetnego zamku w Bodzentynie do dzisiaj pozostała malownicza i nad wyraz romantyczna ruina. Z układu ocalałych murów wynika plan dawnego budynku. Zachowane są fragmenty elewacji, z których odczytać można ilość kondygnacji, konstrukcję nieizachowanych  stropów i styl architektoniczny.  Czytelny jest obrys budynku, układ dziedzińca i dojazd. Od strony południowej zachował się kamienny, ozdobny portal bramy. Cennym detalem są zachowane na elewacjach herby: Ślepowron biskupa Krasińskiego i herb Nałęcz biskupa Jana Małachowskiego.

W pryzmach ziemi i gruzu, u stóp zamkowego wzgórza, jak również w obrebie samych ruin z pewnością zachowały się szczątki detali architektonicznych: gzymsów, attyk, ozdobnych portali czy kafli. Dobrym pomysłem byłoby w przyszłości wyeksponowanie w ruinach potencjalnych znalezisk  o ile takowe zostaną kiedyś w ogóle odkryte. Smutny los spotkał także średnioweiczne mury obronne Bodzentyna. Ich ostatni zachowany fragment zarasta dzika zieleń umożliwiając "burzymurkom" pozyskiwanie kamienia na budowę podwórkowej infrastruktury.

Zabytek utrzymany w stanie trwałej ruiny figuruje wraz z otaczającym parkiem – zwierzyńcem w rejestrze zabytków województwa świętokrzyskiego nr. rej.: A.217/1-4 z 15.02.1967 i z 17.02.1957

Bodzentyn, zamek, ruinaZamek w Bodzentynie. ( fot. P. Skucha, sierpień 2010 r.)

Bodzentyn, zamek, ruinaZamek w Bodzentynie. ( fot. P. Skucha, sierpień 2010 r.)

Bodzentyn, zamek, ruinaZamek w Bodzentynie. ( fot. P. Skucha, sierpień 2010 r.)

Bodzentyn, zamek, ruina

Zamek w Bodzentynie. ( fot. P. Skucha, sierpień 2010 r.)

Bodzentyn, zamek, ruinaZamek w Bodzentynie. ( fot. P. Skucha, sierpień 2010 r.)

Bodzentyn, zamek, ruina

Zamek w Bodzentynie. ( fot. P. Skucha, sierpień 2010 r.)

Bodzentyn, zamek, ruina

Zamek w Bodzentynie. ( fot. P. Skucha, sierpień 2010 r.)

wtorek, 25 maja 2010

Dwór w Biórkowie Wielkim powstał na przełomie XVIII i XIX w. W XIX w. dobudowano zachodnie skrzydło. Najstarsza część jest parterowa, Skrzydło zachodnie posiada dwie kondygnacje, w tym  murowany parter i drewniane piętro. Budynek częściowo podpiwniczony. Od strony frontowej w okresie międzywojennym dobudowano drewniany ganek. Dwór w stylu eklektycznym, o architekturze wyraźnie nawiązującej do renesansu i klasycyzmu. Wokół dworu zachowało się historyczne założenie parkowo – ogrodowe, z oryginalnymi nasadzeniami. Uwagę i zachwyt wzbudza wspaniały pomnikowy drzewostan. Do 1945 r. dwór należał do rodziny Woźniakowskich. Obecnie jest własnością Gminy Koniusza. Budynek jest opuszczony i zdewastowany. Poważnie uszkodzony jest dach, którego konstrukcja w znacznej części uległa zawaleniu. Nieszczelność dachu, otwarte otwory okienne i brak ogrzewania sprawiają, że siły natury w sposób postępujący degradują zabytek, a  połacie dachu i gzymsy zaczyna zasiedlać dzika roślinność. Elementem szpecącym są prowizoryczne, powiewające na wietrze foliowe zabezpieczenia.

Informacje: http://www.grocholski.pl/wozniakowscy/biorkow.html

Dwór w Biórkowie Wielkim, Biórków, dwór( fot. P. Skucha, maj 2010 r. )

Dwór w Biórkowie Wielkim, Biórków, dwór( fot. P. Skucha, maj 2010 r. )

Dwór w Biórkowie Wielkim, Biórków, dwór